leita

ELDRI PISTLAR

01. ágúst | Afsökunarbeiðni (BJ)
Að undanförnu hef ég átt skoðanaskipti við hinn virta og óháða fræðimann Stefán Ólafsson prófessor. Það hefur verið skemmtileg upplifun að sjá þennan hógværa fræðaþul leiðrétta Hagstofuna, jafnframt því sem hann hefur hvatt til þess að Frjáls verslun safni meiri gögnum til birtingar í tekjublaði sínu. Stefán hefur

Forseta Íslands finnst ekki frekar en öðrum leiðinlegt að vera innan um auðmenn. Það fór vel á með honum og Bill Gates í Edinborg og ekki var hrifning hans af Roman Abramovitsj minni þegar rússneski ólígarkinn kom hingað í opinbera heimsókn í október sl. sem hérðasstjóri í Tsjúkotka í

11. desember | Már og krónan (JGH)
Már Guðmundsson seðla- bankastjóri segir að áratugi geti tekið fyrir krónuna að ná aftur því meðalgengi sem verið hefur undanfarin tuttugu ár og öllum megi vera ljóst að krónan verði áfram veik í einhverjum skilningi. Samkvæmt þessu gerir Már ekki ráð fyrir því að evra verði tekin upp á


PISTLAR

11/06/2003 | 00:00

Að streitast á móti (JGH)

Ég minnist þess frá menntaskólaárum mínum að Sigmar heitinn í Sigtúni gekk eitt sinn út á dansgólfið og rak alla út af gólfinu. Þið megið ekki dansa, sagði hann hálfskelkaður. Þetta var laugardagskvöld fyrir páska og til voru einhverjar reglur um að fólk mætti vera inni á staðnum en að það mætti ekki dansa, það bryti í bága við helgisiði. Sigmar reyndi að streitast á móti dansi gesta þótt hann vissi að það væri vita gagnslaust. Það er þetta með að streitast á móti. Lögreglan lokaði 10-11 á hvítasunnudag vegna þess að það var helgidagur. Stjórnvöld streitast á móti því að þorp í jaðarbyggðum leggi upp laupana. Davíð svarar Bush í dag og mun sjálfsagt streitast á móti því að Varnarliðið dragi úr umsvifum sínum og fljúgi herþotum og þyrlum í burtu. Og sjálfur er ég alltaf eitthvað að ströggla.

Við félagarnir erum enn að hlæja að sögunni um Sigmar í Sigtúni, þennan þekkta veitingamann sem rak Sigtún við Austurvöll og síðan Sigtún við Suðurlandsbraut. Það var í Sigtúni við Suðurlandsbrautina sem hann rak liðið út af dansgólfinu af ótta við að „Eftirlitið" fræga kæmi inn á staðinn og setti hann í straff fyrir að fólk dansaði inni á staðnum og fremdi þar með helgispjöll. Þetta var eins og austan megin við járntjaldið. Einhverjir helgisiðir eru enn á veitingastöðum. Þó er svo komið að það má dansa á meðan leyfilegt er að hafa opið. Hvílíkt frelsi! Sagan um Sigmar rifjast auðvitað upp yfir fréttum síðustu daga þar sem allir virðast synda á móti straumnum. Þetta er eins og með laxinn. Lögreglan lokaði verslun 10-11við Lágmúlann á hvítasunnudag sem og verslunum Europris við Lyngháls og Skútuvog. Þar er verið að streitast á móti úreltum reglum um opnunartíma verslana á helgidögum og segir nýskipaður dómsmálaráðherra í Morgunblaðinu í morgun „að ræða verði hvert inntakið eigi að vera í helgidagahugtakinu, hvort það sé forsenda fyrir helgidegi hvort ákveðnum verslunum sé lokað."

Varnarliðið og LÍÚ

Davíð svarar bréfi Bush í dag. En Bandaríkjaforseti er sagður vilja flytja herþoturnar af Keflavíkurflugvelli í burtu. Mér segir svo hugur um að Davíð og stjórnvöld ætli að streitast á móti því að Bandaríkjamenn dragi úr umsvifum Varnarliðsins hér á landi – og þar með vörnum landsins. Einu get ég lofað ykkur; ef minnst verður einu orði á að við séum fúlir yfir því að Íslendingar missi vinnuna á Vellinum munu jálkarnir í Washington ekki hugsa sig tvisvar um. Það er helst að þeir doki við verði einblínt á pólitíska samstöðu í varnarsamstarfi í áratugi og raunverulega þörf fyrir varnir landsins í lofti sem á láði. Það verður erfitt að sannfæra Sám frænda um að þörfin fyrir varnarstöðina í Keflavík sé jafnmikil núna og á tímum kalda stríðsins.

Áfram með þörfina fyrir að streitast á móti. Núna er það krónan. Framkvæmdastjóri LÍÚ, Friðrik J. Arngrímsson, ruddist fram um helgina og vill streitast á móti markaðsöflunum í gjaldeyrisviðskiptum og óskar eftir því að stjórnvöld taki á markaðsöflunum og kaupi gjaldeyri í gríð og erg til að hækka hann í verði á kostnað krónunnar. Friðrik biður um 10% gengislækkun.

„Verslaðu í 10-11 og vertu snöggur að því"

Ég get vel skilið að forráðamenn 10-11 séu ósáttir við að mega ekki hafa opið á hvítasunnudag, aðra helstu ferðahelgi landsins. Ekki síst þegar bensínstöðvar og söluturnar með talsvert matvöruúrval fá að hafa opið þennan sama dag – sem og myndbandaleigur sem bjóða fólki upp á matvörur og spólur. Hver stór-sjoppan af annarri við hringveginn hefur auðvitað opið þennan stórhátíðardag, enda mikilvægt að metta maga ferðalanga sem og bensínháka þeirra. Ég er sammála framkvæmdastjóra 10-11 þegar hann segir að þetta séu óréttlátar reglur og að þetta sé spurning um jafnræðisregluna; að eitt skuli yfir alla ganga. Vilji kaupmenn hafa opið þennan dag og vilji starfsfólk þeirra vinna þennan dag er ekkert sem mælir á móti því að þeim sé leyft að hafa opið. Það á ekki að halda í úreltar reglur um opnunartíma. Burt með helgislepjuna. „Verslaðu í 10-11 á hvítasunnudag og vertu snöggur að því – löggan lokar eftir tvo tíma," verður sennilega auglýst að ári.

„Neyðarkall frá norðurslóðum"

Ekki verður annað séð en að stjórnvöld ætli að streitast á móti fólksflótta af landsbyggðinni til Reykjavíkur og reyna að stýra búsetu í landinu. Fréttir síðustu daga um fækkun starfsmanna Jökuls á Raufarhöfn undir yfirskriftinni „Neyðarkall frá norðurslóðum" hefur vakið upp áratuga gamla umræðu um byggðamál í landinu og fólksflótta til höfuðborgarsvæðisins. Það er löngu vitað að lítil þorp á jaðrinum – langt frá þéttbýliskjörnum – munu lognast út af. Ástæðan er sú að straumurinn suður orsakast ekki af atvinnuleysi heima fyrir heldur af áhuga fólks á lífskjörum og lifnaðarháttum höfuðborgarbúa sem búa við betri þjónustu, fjölbreyttara atvinnulíf og mildara veðurfar á veturna. Fólksflóttinn verður þess vegna hvorki haminn með handafli stjórnmálamanna né miðstýringu fjármagns.

Á meðan nýjum kynslóðum þykir grasið grænna í höfuðborginni kemur ekkert í veg fyrir þær flytji suður. Eftir verða þá eldri íbúar, en þeir munu með tímanum flytja líka og elta afkomendur sína. Eiga stjórnvöld að byrja á þeirri stefnu, sem síðasta ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar var svo hrifin af, að aðstoða með „sértækum aðgerðum" sum fyrirtæki úti á landi við að halda uppi atvinnu? Nei. Betri kostur væri að tryggja kaup á húsnæði íbúanna og hjálpa þeim að flytjast á brott sé það þeirra vilji. Hvaða stjórnmálamaður ætlar að ákveða hverjir búi á höfuðborgarsvæðinu og hverjir ekki. Eiga ráðherrar að ákveða hvar fólk vinnur, býr og byggir? Varla. Best væri ef byggðin út á landi þjappaðist miklu meira en nú er í kringum nokkra stóra kjarna, eins og Ísafjörð, Akureyri og Egilsstaði. Staðir eins og Selfoss, Akranes, Borgarnes og jafnvel Stykkishólmur eru að verða hluti af höfuðborgarsvæðinu.

Á meðan áhugi fólks er ekki á búsetu úti á landi, hvað þá í minnstu þorpunum, er lítið við því að segja. Allra síst á að streitast á móti. Það verður að vera vilji fólksins sjálfs, íbúanna, að halda úti byggð í landinu – og að eigin frumkvæði. Það er bjarnargreiði að telja fólki trú um eitthvað annað, eins og gert hefur verið í umræðunni um Raufarhöfn. Það er ekkert gamanmál að verða atvinnulaus og sitja uppi með óseljanlegt hús í litlu þorpi úti á landi. Enn verra er ef stjórnvöld stunda blekkingar og gefa í skyn að lítil þorp, sem eru langt frá næsta þéttbýliskjarna, eigi sér von.

Allt hefur sinn tíma í lífinu. Kröfur og þarfir breytast í verslun, viðskiptum og vörnum landins. Streitumst ekki á móti frelsinu. Eftir nokkur ár verður hlegið að lokun verslana á hvítasunnudag, rétt eins og sumir hlæja enn að Sigmari þar sem hann rak gesti út af dansgólfinu í Sigtúni fyrir bráðum þrjátíu árum.

Jón G. Hauksson 

Share




© Allur rettur askilinn heimur.is (Heimur hf)
Heimur hf. Borgartúni 23 105 Reykjavik S. 512 7575 Fax. 561 8646 heimur@heimur.is